Mimarlar Odası Antalya Şubesi Isparta Temsilciliği bünyesinde çalışmalarını sürdüren Kent Sorunları ve Şehircilik Komitesi, 19. toplantı raporunu yayımladı. Komite Başkanı Barış Girit başkanlığında; Valilik, Isparta Belediyesi, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, üniversiteler, akademik odalar ve muhtarların katılımıyla geniş geniş kapsamlı bir toplantı gerçekleştirildi.

Toplantının tek gündem maddesi olan “Isparta’da Kentsel Dönüşüm” başlığında, adeta şehrin geleceğine ışık tutacak çok çarpıcı tespitler ve somut çözüm önerileri masaya yatırıldı.

“Büyük Depremin 100 Yıllık Periyodu Doldu, Acele Etmeliyiz”

Raporda, Isparta’nın yapı stokuyla ilgili çok acı bir gerçek ortaya konuldu. Şehir merkezinde yaklaşık 90 bin bina bulunduğu, bunun 3’te 2’sinin (yaklaşık 60 bin bina) 2000 yılı öncesi yapılmış potansiyel riskli binalar olduğu vurgulandı.

Isparta’da yılda ortalama sadece 150 binanın kentsel dönüşüme girebildiğine dikkat çekilen raporda, “Bu hızla gidersek ilimizde riskli binaların dönüşümü tam 400 yıl sürecek. En son 1914’te yaşanan büyük yıkıcı depremin 100 yıllık periyodu çoktan doldu. Deprem her an olabilir, kentsel dönüşümü hızlandırmak için ne gerekiyorsa yapmalıyız” denildi.

Ayrıca 6 Şubat afetinin üzerinden 3,5 yıl geçmesine rağmen, 3 yıl önce başlatılan “Yapı Stok Envanteri” projesinde ve eylem planında hiçbir ilerleme kaydedilemediği, şehrin henüz bir risk ısı haritasının dahi çıkarılamadığı ifade edildi.

Dönüşümün Önündeki Büyük Engel: Emsal Kilidi ve Çözüm Önerileri

Isparta Belediyesi’nin kentsel dönüşümü teşvik etmek amacıyla verdiği %10 emsal artışı kararının tüm Türkiye’ye örnek olduğu belirtilerek belediye meclisine teşekkür edildi. Ancak bu oranın büyük sitelerde dönüşüm anlaşmaları için yetersiz kaldığı ve sistemin kilitlendiği aktarıldı. Komite, bu kilidi açmak için şu somut formülleri önerdi:

Kat Maliklerinin Sayısına Göre Kademeli Artış: Riskli yapıda 1-10 arası bağımsız bölüm varsa %10, 11-20 arası varsa %15, 21 ve üzeri bağımsız bölüm varsa %20 emsal artışı sağlansın. Küçük parsellerin birleşmesini teşvik etmek için %20 artışa minimum arsa sınırı (2000-3000 m²) konulsun.

Arsa Büyüklüğüne Göre Emsal Teşviki: 2000 m²’yi geçen ve 1.2 emsalin altında olan parsellere %20, 1.2-1.4 arasına %15, 750 m² üstü ve 1.4-1.6 arasına %10 emsal artışı verilsin.

Mevcut Kat Sınırları Korunsun: Emsal artışı teşviklerinden sonra ilave kat verilmesini kimse talep etmemektedir; imar planındaki mevcut kat izinleri dönüşüm için yeterlidir.

Komite, Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen’in geçmişte ifade ettiği “Şimdilik böyle başlayalım, gerekirse ileride oranları artırırız” sözünü hatırlatarak, bu önerilerin ilk Belediye Meclisi toplantısında değerlendirilmesini talep etti.

Çarşı Merkezi İçin Radikal Kararlar ve “Güçlendirme” Vurgusu

Raporda, şehir merkezindeki alt katları ticari işletme olan eski binaların en büyük risk grubu olduğu; otopark sorunları nedeniyle bu binaların yenilenemediği aktarıldı. Çarşı merkezindeki riskli binalar için tek çözümün yıkım olmadığı, “bina güçlendirme” projelerinin de kentsel dönüşüm kapsamına alınarak teşvik edilmesi gerektiği savunuldu.

Ayrıca şehir merkezindeki meydan ve dönüşüm projelerine dair şu güncel planlamalar paylaşıldı:

Kaymakkapı Meydan Projesi: Kültür Sitesi dükkanları öncelikle Isparta Oteline taşınacak ve Kültür Sitesi yıkılacak. Ardından Belediye İşhanı ve Kültür Sineması yıkılarak, altı devasa bir otopark olan çok büyük bir kent meydanı Isparta’ya kazandırılacak.

Kafeler Caddesi (ÖPA): Özel Proje Alanı ilan edilen caddenin dönüşüm süreci için Bakanlığın kararı bekleniyor.

Çarşı Karakolu: Eski karakol binasının yerine 3 katlı çelikten bir Kent Müzesi yapılması düşünülüyor.

Siyasilere Çağrı: “Yarısı Bizden ve Faiz Desteği Isparta’ya da Gelsin”

Devletin kentsel dönüşüm kira yardımının hala 4500 TL gibi çok düşük bir seviyede kaldığı ve kredi faiz desteklerinin yetersiz olduğu sert bir dille eleştirildi. Isparta’da inşaat sektörünün ve daire satışlarının durma noktasına geldiğini belirten komite üyeleri, büyük illere tanınan “Yarısı Bizden” kampanyası ile 0.69 faizli 15 yıl vadeli kentsel dönüşüm kredisi imkanlarının Isparta’ya da getirilmesi için şehrin milletvekillerine ve siyasilerine baskı yapılması çağrısında bulundu.

“Vatandaşımız Rant Değil, Can Güvenliği İstiyor”

Özellikle Anadolu Mahallesi’nde kentsel dönüşüm için emsal oranının 2.50’yi geçmesinin, diğer mahallelerde 0.90 – 1.00 emsalle dönüşmeye çalışan site sakinlerinde “emsal adaletsizliği” algısı yarattığı belirtildi.

Vatandaşların derdinin rant veya yatırım olmadığının altı çizilen raporda şu ifadelere yer verildi:

“Bu insanlarımız sadece kalan ömürlerinde, alıştıkları yaşam konforundan taviz vermeden depreme dayanıklı bir binada huzurla yaşamak istiyor. Eğer acil önlem almazsak, bu eski sitelerde oturan binlerce vatandaşımız çaresizce depremde ölümü beklemek zorunda kalacak. Yetkililerle yaptığımız yüz yüze görüşmelerde herkes tekliflerimizi olumlu buluyor ancak bugüne kadar imar komisyonundan geçirip Belediye Meclisine bir teklif olarak bile sunamadık, hiçbir ilerleme sağlayamadık.”

Komite son olarak, geleceğe dönük en az 50 ve 100 yıl ömürlü kaliteli binalar üretilmesi için kriterler belirlenmesini ve bu kriterleri sağlayan yapılara “Güvenilir Bina” etiketi verilmesini önerdi.

Haber / Afşın Topçu